Düşämbe könne AQŞ-İran kiyerenkelegeneñ azayuı belän neft bäyäläre kisken töşkändä, uzğan atnada Donald Tramp Federal Rezerv citäkçese itep prośent stavkasın yaqlawçısın bilgelägännän soñ dollar kursınıñ kisken töşüe arqasında qimmätle metallar şaqtıy totrıqsızlıq kiçerde.
Bu kimü awışlığı akśiyä bazarlarında da çağıldı, regional indekslarnıñ kübese “Wall Street”neñ töşüennän soñ azayıp, texnologiyä tarmağına qağılışlı yaña borçılular näticäsendä comğa könne tağın da kübräk yuğaltular kiçerde.
AQŞ İlbaşınıñ İranğa qarşı teläsä qaysı höcümneñ regional bäreleşlärgä kiteräçäge turındağı kisätüennän soñ şul uq waqıtta Tähran belän kileşügä ömet belderüe belän Aziyä säwdäseneñ başında ike zur çimal neft kontraktları da öç prośenttan artıqqa töşte.
Waşington uzğan aydağı xökümätkä qarşı uram cıyınnarına qarata ülemgä kitergän çaralar belän cawap birüe arqasında soñğı atnalarda il citäkçelege tänqit itelgän bulsa, Tramp, xärbi ğämäl yanawın yasap, aviayörtkeç törkemeneñ Yaqın Könçığışqa cibärelüe boyırığın birde.
Tramp şul uq waqıtta İrannıñ atom-töş programması mäs’äläsendä kileşüneñ täêmin itelüe öçen tırışlıq kürsätte.
Dini lider Ali Xamänei, soñğı protestlarnı "tünätereş”kä oxşatıp, buluı mömkin AQŞ höcüme kiñqolaçlı bäreleşne başlataçaq, dip kisätte häm "Amerikalılar şunı belergä tiyeş: ägär suğışnı başlatsalar, bu yulı regional suğış bulaçaq”, - dip äytte.
İran liderınıñ kisätüe turındağı sorawğa Tramp jurnalistlarğa: "Älbättä, monı äytäçäk. Bez kileşügä ireşergä ömetlänäbez. Ägär kileşügä ireşä almasaq, monıñ döres bulıp-bulmawın kürerbez”, - dip cawap birde.
Dollar kütärelde
Neftneñ töşüenä Trampnıñ AQŞ Üzäk bankı başlığı itep Kevin Warşnı bilgeläwennän soñ köçäygän dollar da üz öleşen kertte.
AQŞ İlbaşı “Morgan Stanley”neñ êlekkege investiśiyä bankiri häm FED citäkçese bulğan Warş öçen "FEDneñ böyek başlıqlarınnan berse, bälki, iñ yaxşısı bularaq istä qalaçaq”, - dip äytte.
Säwdägärlär, Warşnı soñğı namzätlär arasında inflyaśiyä belän iñ kisken köräş alıp baraçaq şäxes bularaq kürgän bulsa, bu da dollarnıñ qimmäten küätländeräçäk aqça säyäsätenä qarata ömetlärne arttıra.
Bu seçim,
Xäzerge başlığı Jerome Powellğa qarata İlbaşı telägän prośent stavkaların kimetergä telämäwe öçen berniçä tänqit belderelgännän soñ işbu saylaw FEDneñ bäysezlegenä qağılışlı soñğı waqıttağı borçılularnı da kimette.
Bu xäbärdän soñ uzğan atnada Aq Yortnıñ üz poziśiyäseneñ köçsezlänüennän qänäğät buluı turındağı borçılular arqasında sizelerlek däräcädä töşkän dollar ğomumän alğanda kütärelde.
Warşnıñ prośent stavkaların yuğarı totaçağı uylanılsa da “SPI Asset Management”tan Stephen Innes bolay dip äytte: “Keşelär dönyadağı iñ köçle üzäk bank açqıçların almıylar, çönki alar açqıçlarnı birgän keşelär saylağan yulnıñ qapma-qarşısı belän barırğa planlaştıralar".
Qimmätle metallar
Bu belderü ütkän comğa könne dollar belän bäyälänä torğan qimmätle metallarnıñ bäyäseneñ kisken töşüenä kiterde, ber noqtada altın 12%qa qädär töşte, ä kömeş 30%tan artıqqa azaydı.
Düşämbe könne yuğaltular arttı, altın 6%qa qädär töşep, 4586 dollarğa citte, ä kömeş qısqa waqıtqa yaqınça 11% qа töşep, 75 dollar täşkil itte.
Altın da, kömeş tä beraz torğızılğan bulsa da, uzğan atnada ireşelgän 5595 häm 121 dollarlıq rekordlı kürsätkeçlärdän küpkä tübänräk qaldı.
İran belän kiyerenkelekneñ azayuı çualışlar häm bilgesezlek waqıtında ışanıçlı aktivlar bularaq kürengän altın belän kömeşkä satu basımın arttırdı.
“Wall Street”tä yäşängän satu dulqınınnan soñ yasalma fähemgä salınğan zur miqdarlarnıñ ni xätle döres buluı häm investorlarnıñ qayçan tabış kürä başlayacağı mäs’äläsendäge yaña borçılular arqasında küpçelek akśiyä bazarları töşte.
