Ğadäti yoldızlar, kübesençä, qızğılt sarı, aq yäki zäñgär töslärdä balqısa da, aq kärlälar küpkä qatlawlıraq fizik strukturağa iyä.
Soñğı tikşerenülär kürsätkänçä, tormış siklların tämamlağan yoldızlarnıñ qaldıqlar bulğan älege kük cisemnäre, ğadäti yoldızlarğa qarağanda, küpkä kiñräk häm törle tös spektrına iyä bula ala.
Uorvik universiteti astrofizigi Mark Hollands bu yoldızlarnıñ tışqı qatlamnarındağı ğadäti bulmağan şartlar tös spektrında zur üzgäreşlärgä kiterä dip bilgeläp ütä. Yoldız atmosferasındağı geliy häm başqa êlementlarnıñ üzara bäyläneşe bu tös törlelegeneñ töp säbäbe.
Kük cisemnärendäge planeta qaldıqları
Aq kärlälar öslegendä timer, magniy häm natriy kebek êlementlarnıñ buluı yaqındağı borıngı planeta sisteması êzlären kürsätä.
Ğalämgä bik yaqın kilgändä kisäklärgä bülengän asteroidlar häm taşlı qaldıqlar bu yoldızlarnıñ tışqı qatlamnarı belän quşıla.
Bu qaldıqlarnı öyränü aşa ğalimnär yuqqa çıqqan planetalarnıñ ximik sostavın häm formalaşuın açıqlıy ala.
Törle töslär häm yaña açışlar
Tikşerenüdä Çirdan yaqınça 65 yaqtılıq yılı yıraqlıqta urnaşqan 151 aq kärlä yoldız qarala. Yäşel töstäge yoldıznıñ töp êlementları kaltsiy, natriy häm litiy dip bilgelänsä dä, yuğarı uglerod tığızlığı bulğan qayber yoldızlarnıñ törle tösmerlärdä, mäsälän, alsu töstä balqıp toruı açıqlandı.
Turıdan-turı küzätep bulmıy torğan bu töslär yoldız yaqtılığın dulqın ozınlıqlarına bülep alınğan spektral mäğlümatlar yärdämendä isäplänä.
Êkspertlar kiläçäktä texnologiyälärneñ alğa kitüe belän oxşaş yoldızlar kübräk tabılır dip farazlıy.
