İstanbul Baş prokuraturası uzğan yıl Ğazzägä gumanitar yärdäm alıp barğan Global' Sumud flotiliyäsenä qorallı höcüm belän bäyle 35 şöbhälegä, şul isäptän, İzrail xökümäte räise Binyamin Netanyaxuğa ğayepläw aktı äzerläde.
Ğayepläwdä här şöbhälegä awırraq cäza birü häm 4596 yılğa qadär iregennän mäxrüm itü qaralğan. Ğayepläwlär arasında "keşelekkä qarşı cinayätlär", "genotsid" häm "cäfalaw" bar.
2025 yılnıñ sentyabrendä Global' Sumud flotiliyäse aktivistları Ğazzägä gumanitar yärdäm kiterergä tırışqanda xalıqara sularda İzrail flotı tarafınnan höcümgä duçar buldı. Törkiyä bu tikşerüne Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ Diñgez xoquqı turındağı Konventsiyäse häm Törkiyä cinayät' qanunnarınıñ yurisdiktsiyägä qağılışlı nigezlämäläre qısalarında başlattı.
Sistemalı bozulär
Törkiyäneñ ilbaşı idaräse êlemtä bülege citäkçese Borxanettin Duran: "Anıñ kemgä dä bulsa däres birü öçen äxlaqıy qıymmäte dä, qanunlığı da yuq", — dip belderde. Ul Netanyaxunı töbäkne totrıqsızlandıruda ğayepläde häm "keşelekkä qarşı cinayätlär" öçen cawaplı bulaçağın äytte.
Törkiyä räsmiyläre Ğazzä häm Livanda däwam itüçe xoquq bozularğa qarşı pozitsiyälären qabatladılar, cawaplılıqqa häm xalıqara xoquq normalarına buysınırğa çaqırdılar. Tänqıytçelär häm töbäk citäkçeläre Netanyaxunı konfliktnı ozaytu öçen sistemalı räweştä ut açu kileşülären bozuda ğayepläde.
2025nçe yılnıñ oktyabrendä Ğazzädä utnı tuqtatu kileşüenä qaramastan, çığanaqlar İzrailneñ 2000nän artıq xoquq bozu oçrağı turında xäbär itte. Alar näticäsendä 738 keşe hälaq buldı. Livanda, AQŞ häm İran arasında ike atnalıq utnı tuqtatu kileşüenä qaramastan, İzrail "Mäñgelek qarañğılıq" operatsiyäsen däwam itte, kileşü “Xizbulla”ğa qarşı höcümnärne üz êçenä almıy dip belderde.
Çärşämbe könne koordinatsiyalängän höcümnärdän ülüçelär sanı (Berläşkän Millätlär Oyışması alarnı konfliktnıñ "iñ cimergeç" adımı dip atadı) 357gä citte.
Ğazzäda qılıngan suğış cinayätläre öçen 2024 yılda Xalıqara mäxkämä Netanyaxunı qulğa alu turında qarar çığardı. 2023 yılnıñ oktyabrennän birle Ğazzäda 72 000nän artıq fälästinle üterelde. BMOnıñ möhacirlär yuğarı komissarı Livannıñ 10 minut êçendä 100 ob'yektına höcüm itelgännän soñ, bügenge köngä qadär iñ "cimergeç" krizis belän oçraşuı turında iskärtte.
